Bir ritimde susların görevi nedir?

Bir ritimde çalınmayan yerler, desenin dışındaki boş alanlar değildir. Bir sesin ne zaman başlayacağı kadar, ne zaman başlamayacağı da örüntüyü tanımlar. Aynı vuruşlar arasındaki susları değiştirerek farklı hareketler kurulabilir. Bu nedenle ritim çalışırken yalnızca eklenen notalara değil, bırakılan boşlukların yerine ve uzunluğuna da kulak vermek gerekir.

Açıklayıcı şema: Farklı süreleri belirten sus işaretlerinin karşılaştırması. Kaynak: Music rests.svg; üretici: Marmelad; lisans: Public domain. Kaynak bildirimi: Own work using LilyPond.

Susun da süresi vardır

Nota yazısında sus işaretleri belirli süreleri gösterir. Bir dörtlük sus, ilgili nota değeri kadar zamanın sessiz geçirilmesini ifade eder. Zaman akışı bu noktada durmaz; diğer çalgılar çalabilir veya bütün topluluk sessiz kalabilir. Bireysel partideki sus ile kaydın bütünüyle sessiz olması aynı durum değildir.

Örneğin dört vuruşluk varsayımsal bir desenin ilk vuruşunda kısa bir ses, kalan bölümünde sus bulunsun. Dört vuruş tamamlanınca desen yeniden başlasın. Ses az olsa da döngünün toplam süresi bellidir. Sesin ardından hemen yeni başlangıca geçmek, susun süresini atlayarak deseni değiştirmek olur.

Çıkarmayla çalışma yapın

Her ana vuruşta aynı sesin bulunduğu sade bir örüntü kurun. İlk sürümü referans olarak dinleyin. Sonra yalnızca ikinci vuruştaki sesi kaldırın. Bir sonraki sürümde ikinciyi geri getirip dördüncüyü kaldırın. Ses sayısı aynı kalsa bile boşluğun konumu farklı bir beklenti yaratabilir.

Denemeleri karşılaştırırken tempoyu ve ses rengini sabit tutun. Hangi sürümde döngünün başı daha belirgin, hangisinde yeni giriş daha fazla bekleniyor? Bu sorulara tek bir doğru yanıt aramayın. Çalışmanın amacı, çıkardığınız sesin çevresindeki ilişkiyi nasıl etkilediğini duymaktır.

Bir katmanın susması diğerine alan bırakabilir

Melodi sürerken eşlikte boşluk bırakmak, iki çizginin aynı anda bütün alanı doldurmasını önleyebilir. Tersine, melodinin durduğu yerde kısa bir karşılık kullanılabilir. Bu düzenleme seçimi her müzikte zorunlu değildir; fakat iki katmanın rolünü açıklaştırmak için denenebilir. Sus, başka bir sesin daha anlaşılır duyulmasına fırsat verebilir.

Varsayımsal bir kısa cümlede önce bütün katmanları sürekli çaldırın. Ardından yalnızca eşliği, melodinin yoğun olduğu bir noktada durdurun. Değişikliğin melodiyi gerçekten belirginleştirip belirginleştirmediğini dinleyin. Sırf boşluk açılmış olması, düzenlemenin otomatik olarak iyileştiği anlamına gelmez; amaçla ilişkisi değerlendirilmelidir.

Sesin bitişi ile yeni girişin yokluğu

Yeni nota çalınmayan yerde önceki sesin uzaması mümkündür. Dolayısıyla başlangıçlar arasındaki boşluk her zaman tam sessizlik değildir. Uzun bir zil veya akor devam ederken başka giriş yapılmayabilir. Ritmi incelerken sesin başlangıcını, bitişini ve kalan yankıyı ayrı düşünmek daha doğru bir tarif sağlar.

Kısa ve çabuk sönen bir sesle yaptığınız sus denemesini, uzun süren başka bir tınıyla tekrarlayın. Aynı giriş konumları korunmasına rağmen doluluk hissi değişebilir. Notayı kaldırmak ile sesin sonunu kısaltmanın neden farklı düzenleme kararları olduğunu bu karşılaştırmada duyabilirsiniz.

• Sus sırasında temel sayımı sürdürün.
• Boşluğun yerini ve uzunluğunu ayrı değiştirin.
• Bir partinin susunu bütün parçanın sessizliğiyle karıştırmayın.
• Uzayan önceki sesleri de dinleme notuna ekleyin.

İcra çalışmasında bir susa gelince acele etmek, cümlenin sonraki girişini erkene çekebilir. Bu noktayı ayrı çalışmak için yalnızca sustan önceki ve sonraki iki olayı seçin. Aradaki zamanı açıkça sayın; ardından daha geniş cümleye geri dönün. Böylece sus pasif bir bekleyiş yerine ölçülebilir bir görev hâline gelir.

Sustuğunuz yeri yazılı veya sözlü olarak tarif etmek de yararlıdır; yalnızca çaldığınız girişleri listelemek desenin tamamını göstermez. Ritmik açıklık her boşluğu doldurarak elde edilmez. Bazen anlamlı olan, bir girişin duyulmasını beklemek ve onun geldiği yeri belirgin kılmaktır. Susların düzenini notalar kadar bilinçli dinlemek, daha az sesle de belirgin bir müzikal fikir kurmanıza yardımcı olur.