Ölçü işareti müzikte hangi düzeni anlatır?
Ölçü işaretindeki üst ve alt sayıların görevini, 3/4 ve 4/4 örneklerini ve ölçü çizgisinin neyi düzenlediğini temel sayımla öğrenin.
Nota satırının başındaki 3/4 veya 4/4 gibi bir işaret, iki sayının oluşturduğu bir bölme işlemi değildir. Müzikte zamanın nasıl gruplandığını gösteren ölçü işaretidir. Bu işareti okuyabilmek, saymayı ve nota sürelerini bir arada değerlendirmeyi sağlar. Fakat tek başına parçanın ne kadar hızlı çalınacağını veya hangi duyguyu vereceğini belirlemez.
Temsili görsel: Bir davul setinin üstten görünümü; vuruş ve ritim çalışmaları için temsili görsel. Kaynak: Drum kit overview.JPG; üretici: Drummer070 at English Wikipedia; lisans: Public domain. Kaynak bildirimi: Transferred from en.wikipedia to Commons by Sreejithk2000 using CommonsHelper ..
Üst sayı toplamı, alt sayı birimi anlatır
Temel basit ölçülerde üst sayı, bir ölçü içinde alt sayının gösterdiği nota değerinden kaç tane bulunduğunu belirtir. Alt sayı dört olduğunda bu birim dörtlük notadır. Böylece 3/4 ölçü, toplam üç dörtlük süreyi; 4/4 ise dört dörtlük süreyi içerir. Bu açıklama, başlangıç için basit ölçü örnekleri üzerinde kullanılmalıdır.
Toplam sürenin her zaman tek tek dörtlük notalarla doldurulması gerekmez. İki sekizlik birlikte bir dörtlük süreyi karşılayabilir; suslar da süreye katılır. Ölçü işareti bir toplam ve gruplama çerçevesi verir. Ölçünün içindeki gerçek ritmik desen farklı nota ve sus değerleriyle kurulabilir.
Üçlü ve dörtlü sayımı karşılaştırın
Önce aynı hızda “bir, iki, üç” sayarak bu grubu tekrarlayın. Ardından “bir, iki, üç, dört” grubuna geçin. İlk sayıyı hafifçe belirginleştirmek grubun başını hissetmeyi kolaylaştırabilir. Burada her ilk vuruşun mutlaka yüksek sesle çalınması gerektiği gibi katı bir kural çıkarmayın; bu yalnızca gruplamayı öğrenme çalışmasıdır.
Üçlü gruba dördüncü vuruşu eklemek, yalnızca tempoyu değiştirmek değildir. Grup sınırı yer değiştirmiştir. İki sayımı aynı nabız hızında tutarak denerseniz, süre akışı sürerken döngünün farklı yerlerde yenilendiğini duyabilirsiniz. Ölçü ile tempo arasındaki ayrım bu deneyde görünür hâle gelir.
Ölçü çizgisi sesi durdurmaz
Nota yazısındaki ölçü çizgisi, zamanın düzenli gruplara ayrılmasına yardımcı olur. Her çizgide susmak veya cümleyi bitirmek gerekmez. Melodik bir düşünce birden fazla ölçüye yayılabilir. Benzer biçimde bir ölçünün içinde de kısa bir durak veya cümle sınırı bulunabilir.
Ableton’ın ölçü anlatımı, kısa döngülerin bir araya gelerek daha büyük bölümler oluşturmasını gösterir. Bu ilişkiyi notada da düşünebilirsiniz: ölçü, yapının okunabilir bir birimidir; bütün müzikal anlamı tek başına taşıyan kapalı bir kutu değildir. Sayımı öğrenirken cümlenin daha geniş akışını da dinleyin.
Yazılı sürelerle tanışmak için bir ölçüyü farklı biçimlerde doldurun. Dört dörtlük bir örnekte önce dört eşit dörtlük, sonra iki yarımlık, ardından dörtlüklerle sekizliklerden oluşan bir düzen deneyin. Her sürümün toplam süresini aynı tutun. Saydığınız dört ana vuruş korunurken duyulan başlangıçların sayısı değişecektir. Böylece ölçüdeki toplam süre ile nota sayısının neden farklı bilgiler olduğunu gözlemleyebilirsiniz.
Başlangıçta sık yapılan iki karışıklık
- Üst sayıyı BPM değeri sanmak: ölçü işareti dakikadaki vuruş sayısını vermez.
- Alt sayıyı ölçüde çalınacak nota adedi sanmak: bu sayı nota değerini belirtir.
- Her ölçü başında bütün çalgıların vuracağını düşünmek: ritmik girişler ölçünün farklı yerlerine dağılabilir.
Özellikle bileşik ölçülerde, yazılı birim ile hissedilen ana vuruş arasındaki ilişki daha ayrıntılıdır. Örneğin 6/8’i yalnızca altı eşit ana vuruş gibi düşünmek her müzikal bağlama uymaz. Bu nedenle basit örneklerde kurduğunuz sayım alışkanlığını bütün işaretlere otomatik olarak taşımayın.
Kısa bir nota örneğiyle çalışırken önce ölçü işaretini okuyun, sonra nota ve susların toplamını inceleyin. Ardından yavaş bir sayımla ritmi uygulayın. Aynı örneği bir kez yalnızca sayarak, bir kez de ritmi alkışlayarak uygulayın. Karışan yeri işaretleyip tek ölçü üzerinde yeniden deneyin. Süre toplamının doğru olması ile müzikal vurguların anlaşılması iki ayrı kontroldür. İkisini birlikte yapmak, işareti yalnızca ezberlenen iki sayı olmaktan çıkarır.
